De merkwaardige carrière van Rick Porcello.

Rick Porcello tekent op 13 december 2019 een éénjarig contract bij de New York Mets ter waarde van 10 miljoen dollar. Porcello krijgt hiermee één jaar om zich te bewijzen en een nieuw langdurig contract te verdienen. De Mets krijgen een pitcher waarvan ze weten dat hij niet blessuregevoelig is, die veel inningen voor zijn rekening kan nemen, maar waarvan het niveau van die inningen uiterst onzeker is. Porcello’s carrière laat zich het best omschrijven als een jojo-carrière. Geweldige hoogtepunten laten zich opvolgen door dieptepunten.  Het raarste feit aan zijn carrière? Hij is goed in de even-jaren en slecht in de jaren met een oneven getal.

Een wispelturig verblijf in Boston

Boston Red Sox fans weten niet hoe zij terug moeten kijken op het verblijf van Porcello bij hun club. Porcello kent absolute hoogtepunten in het shirt van de Sox’s, maar op andere momenten was het pure middelmaat wat hij laat zien.  Al op 20-jarige leeftijd maakt Porcello zijn debuut voor de Detroit Tigers. In zijn eerste jaar eindigt hij als derde in de Rookie-of-the-year verkiezing, mede dankzij een sterke ERA+ van 114. In de jaren daarna ontwikkelt Porcello zich tot een solide pitcher wiens FIP- vanaf 2012 steevast onder het gemiddelde ligt.

In december 2014 zijn de Red Sox’s opzoek naar talentvolle startende pitchers. Hun oog valt daarbij op de dan nog steeds maar vijfentwintigjarige Porcello.  De Detroit Tigers zijn in die periode op hun beurt opzoek naar een nieuwe derdehonkman. Een ruil is snel gemaakt. De ploeg uit Boston stuurt Yoenis Cespedes, Gabe Speier en Alex Wilson naar Detroit voor de rechten van Porcello. Na de ruil tekent Porcello een nieuw vierjarig contract ter waarde van 80 miljoen dollar. Dit laat zien dat de Red Sox veel vertrouwen hebben in de ontwikkeling van Porcello. Een vertrouwen dat hij slechts gedeeltelijk gaat terugbetalen.

Het eerste jaar van Porcello in Boston wordt een teleurstelling met een ERA+ van 87 en een FIP- van 104. In het daaropvolgende jaar volgt het persoonlijke hoogtepunt uit de carrière van de dan 27-jarige pitcher. Porcello wint geheel onverwachts de Cy Young-award voor beste pitcher in de American League. Hij heeft dit verdient dankzij een 142 ERA+ en een FIP- van 81.  De gedachte in Boston is dat dit de definitieve doorbraak betekend.  Helaas blijkt dit niet het geval.  In 2017 keert Porcello terug op aarde en zijn de prestaties van de pitcher middelmatig tot slecht.

De carrière van Porcello voltrekt zich vervolgens via een opvallend patroon. In 2018 komt de pitcher weer sterk voor de dag, gevolg door wederom een slechte jaargang in 2019. Hierdoor komt Porcello te boek te staan als de pitcher die goed is in even-jaren, maar slecht in oneven jaren.

Seizoen ERA+ FIP- WHIP
2016 142 81 1.01
2017 98 106 1.40
2018 103 96 1.18
2019 87 105 1.39

Om het verschil in resultaten te verklaren moeten wij dieper duiken in de statistieken van Porcello. Als basis kijken we eerst naar zijn beste jaar, 2016.

Pitch Type Count AB K BB HBP 1B 2B 3B HR BAA SLG ISO BABIP
Fourseam 746 188 71 6 0 21 13 1 2 .197 .309 .112 .304
Sinker 1404 337 56 16 6 68 16 2 13 .294 .469 .175 .321
Change 405 124 25 5 1 13 3 1 5 .177 .339 .161 .181
Slider 394 120 29 5 2 15 3 1 4 .192 .333 .142 .218
Curve 484 79 11 0 4 12 2 0 2 .203 .304 .101 .212
Cutter 29 7 1 0 0 2 0 0 0 .286 .286 .000 .333

In bovenstaande tabel zien wij dat Porcello vooral vaak een sinker werpt en dat zijn tweede pitch een fourseam fastball is. Wat opvalt is dat vooral de secundaire pitches van Porcello erg moeilijk waren om te raken. Waar zijn sinker in 2016 een BAA (Batting Average Against) heeft van .294, daar heeft zijn fourseam fastball een .197 BAA, zijn change-up een .177 BA en zijn slider een .192 BAA. Zijn curve was met een .203 BAA ook erg sterk en zijn cutter heeft hij slechts minimaal gebruikt.

Het seizoen verliep een stuk minder productief voor Porcello. Wanneer wij kijken naar zijn pitch statistieken zien wij dit ook gelijk terug.

Pitch Type Count AB K BB HBP 1B 2B 3B HR BAA SLG ISO BABIP
Fourseam 1015 257 86 17 1 43 17 3 8 .276 .459 .183 .387
Sinker 1030 258 34 15 3 50 17 1 14 .318 .554 .236 .324
Change 293 77 10 5 0 16 3 0 6 .325 .597 .273 .312
Slider 577 153 37 9 0 17 12 0 6 .229 .425 .196 .264
Curve 524 90 18 3 3 15 6 0 4 .278 .478 .200 .309

Wat gelijk opvalt is dat Porcello in 2017 minder gebruik maakt van zijn sinker en het gebruik van zijn fourseam fastball heeft opgeschroefd. Tevens gooit hij minder vaak zijn change-up en vaker zijn slider en curve.  Naast het verschil in pitch gebruik valt ook op dat al zijn pitches een stuk beter worden geraakt door de slagmensen.  Porcello’s sinker wordt slechts iets beter geraakt met een .318 BAA, maar de BAA van al zijn secundaire pitches is flink gestegen ten opzichten van 2016. Diezelfde schommeling zien we terug wanneer we 2018 en 2019 met elkaar vergelijken.

De verklaring? Het kat-en-muis spel tussen slagmannen en pitchers. In dit geval hebben de slagmensen  Porcello doorgrond. De onderliggende statistieken laten zien dat de pitches van Porcello op jaarbasis weinig fluctueren qua horizontale en verticale beweging. De verklaring ligt er waarschijnlijk in dat het scoutingsverslag van Porcello, na zijn uitzonderlijk goede jaargang in 2016,  dusdanig grondig wordt bestudeerd dat de slagmensen de pitches en pitchkeuzes beter gingen doorgronden.  Tel daarbij op dat het tijdperk van de grondbal pitchers ten einde liep (De Pittsburgh Pirates hadden hun hele pitching filosofie om grondbal pitchers gebouwd) en het succes van Porcello kon niet voortduren.

Vanaf het begin van 2017 wordt de sinker van Porcello, in 2016 zijn meest gebruikte pitch,  stevig geraakt. Had hij in 2016 nog een BAA van .294 in de eerste twee maanden van het 2017 seizoen ligt zijn BAA voor zijn sinker boven de .400.  Porcello’s four seam fastball werkt goed in 2016, omdat deze voor verassing zorgde in combinatie met zijn sinker. Op het moment dat zijn sinker geen goede resultaten meer oplevert, gaat Porcello in 2017 vaker zijn four seam fastball gebruiken. Dit levert niet  het gewenste resultaat op.  De four seam fastball van Porcello is op zichzelf  niet sterk genoeg om slagmannen te verrassen. Dit zorgt ervoor dat hij vaker en harder wordt geraakt. De Hard% (percentage hard geraakte ballen) van Porcello neemt toe van 30% naar 38,3%.  Zijn HR/9 neemt in diezelfde periode toe van 0.93 naar 1.68.

In 2018 countert Porcello met een aanpassing in zijn Pitch selectie. Porcello verhoogt het gebruik van zijn slider (ook hier volgt hij de trend) en hierdoor slaagt hij erin zijn prestatie’s te verbeteren. Waar Porcello in 2017 zijn slider nog voor  16,77 % van zijn pitches gebruikt, daar is dit in 2018 23,98%. Zijn slider zorgt er ook voor dat zijn four seam fastball weer onvoorspelbaar wordt. De BAA op Porcello’s four seamer daalt van 0.276 in 2017 naar 0.192 in 2018. Het nadeel? Ook deze ontwikkeling wordt opgemerkt door de slagmannen in de Major League. Reeds in 2018 achterhalen ze de slider van Porcello en in de loop van het seizoen loopt de BAA van zijn slider gestaag omhoog tot .278 in oktober. Zoals bekend is 2018 een goed jaar voor Porcello. Met zijn ploeg wint hij de World series en zijn prestatie’s zijn over het gehele jaar bekeken weer een stuk beter dan 2017. Toch moeten de pitch statistieken van de laatste maanden hem zorgen hebben gebaard.

Hij verandert weinig aan zijn pitch repertoire, maar de slagmannen kunnen in 2019 hun knuppel toch weer beter tegen zijn pitches krijgen. In 2019 heeft hij andermaal het gebruik van zijn four seamer opgeschroefd en dit keer gaat dit ten kosten van zijn slider. De laatste maanden van 2018 hebben ervoor gezorgd dat het vertrouwen in deze pitch is afgenomen. Voor 2019 geldt hetzelfde als voor 2017. Door een minder pitch repertoire en minder verrassing voor de slagmensen neemt zijn volledige BAA toe van .238 in 2018 naar .276 in 2019. Daarnaast neemt Porcello’s HR/9 toe van 1.27 naar 1.60 (waar dit in 2016 nog 0.93 was!).

Porcello lijkt slachtoffer van zijn tijd, want de juiced ball-era heeft wel degelijk zijn effect op hem. De toegenomen kwaliteit van scoutingsverslagen zorgen ervoor dat een pitcher zich constant moet ontwikkelen. Porcello is er éénmaal in geslaagd om zichzelf opnieuw uit te vinden met behulp van een aanpassing in zijn pitch repertoire. De vraag is: kan hij dit nogmaals? In 2020 zal Porcello voor het eerst pitchen voor de Mets. Het is interessant om in de gaten te houden hoe zijn pitch gebruik eruit ziet in de eerste weken van het aankomend seizoen. Het is een even-jaar en wil hij een statistieke uitloper blijven dan moet hij dit jaar weer presteren.

Bron: Brooksbaseball.net, Fangraphs.com, overthemonster.com

Foto

Foto: Flickr Kevin Ward